การตรวจยีนเพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็งที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม (germline genetic testing) โดยวิเคราะห์ยีน 90 ยีนที่เกี่ยวข้องกับความโน้มเอียงทางพันธุกรรมต่อการเกิดมะเร็ง ใช้ DNA ที่สกัดจากตัวอย่างเลือดเพื่อตรวจหาความแปรผันทางพันธุกรรมที่อาจส่งผลต่อความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งชนิดต่างๆ
แพ็กเกจนี้ใช้เพื่ออะไร?
แพ็กเกจนี้ช่วยประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรมต่อมะเร็งที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมในภาพรวม โดยนำผลตรวจมาพิจารณาร่วมกับประวัติสุขภาพส่วนบุคคลและประวัติครอบครัว เพื่อช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์วางแผนการจัดการความเสี่ยงมะเร็งได้อย่างเหมาะสม
เนื่องจากความแปรผันทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมอาจพบได้ในสมาชิกครอบครัวที่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด การตรวจพบความแปรผันทางพันธุกรรมที่ก่อโรค (Pathogenic Variant) จึงอาจให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการประเมินความเสี่ยงของสมาชิกในครอบครัวด้วย
ยีนที่ตรวจวิเคราะห์
ตรวจวิเคราะห์ยีนทั้งหมด 90 ยีน ได้แก่
ACVRL1, ALK, APC, ATM, ATR, AXIN2, BAP1, BARD1, BLM, BMPR1A, BRCA1, BRCA2, BRIP1, CDC73, CDH1, CDK12, CDK4, CDKN1B, CDKN2A, CFTR, CHEK2, ENG, EPAS1, EPCAM, EXT1, EXT2, FAM175A, FANCA, FANCC, FANCG, FH, FLCN, GALNT12, GEN1, GREM1, HOXB13, KIT, MAX, MC1R, MDH2, MEN1, MET, MITF, MLH1, MLH3, MRE11A, MSH2, MSH3, MSH6, MSR1, MUTYH, NBN, NF1, NF2, NTHL1, NTRK1, PALB2, PDGFRA, PHOX2B, PMS1, PMS2, POLD1, POLE, PRSS1, PTCH1, PTCH2, PTEN, RAD50, RAD51C, RAD51D, RB1, RET, RHBDF2, SDHA, SDHAF2, SDHB, SDHC, SDHD, SMAD4, SMARCA4, SPINK1, STK11, SUFU, TMEM127, TP53, TSC1, TSC2, VHL, WT1 และ XPC
วิธีตรวจและขอบเขตการวิเคราะห์
สกัด DNA จากเลือดครบส่วนที่เก็บในหลอด EDTA แล้ววิเคราะห์ด้วยเทคนิคการหาลำดับสารพันธุกรรมยุคใหม่ (Next-Generation Sequencing; NGS)
การตรวจครอบคลุมบริเวณเอกซอน (Exons) บริเวณอินทรอนที่อยู่ติดกันในระยะ ±10 คู่เบส (Base Pairs) และบริเวณที่ทราบว่ามีบทบาทเกี่ยวข้องกับการตัดต่อ RNA (Splice Regions) ของยีนทั้ง 90 ยีน เพื่อค้นหาความแปรผันทางพันธุกรรม ได้แก่
- การเปลี่ยนแปลงของนิวคลีโอไทด์เพียงตำแหน่งเดียว (Single-Nucleotide Variants)
- การแทรกหรือการลบสารพันธุกรรมขนาดเล็ก (Small Insertions and Deletions)
นอกจากนี้ ยังมีการคัดกรองความแปรผันของจำนวนสำเนายีน (Copy-Number Variants; CNVs) ในยีน 13 ยีน ได้แก่
APC, ATM, BRCA1, BRCA2, CHEK2, EPCAM, MLH1, MSH2, MSH6, MUTYH, PALB2, PMS2 และ TP53
ความแปรผันที่ตรวจพบจะได้รับการจัดประเภทตามแนวทางมาตรฐานที่ยอมรับในการแปลผลความแปรผันทางพันธุกรรม โดยแบ่งเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่
- Pathogenic: ความแปรผันที่ก่อโรค
- Likely Pathogenic: ความแปรผันที่มีแนวโน้มก่อโรค
- Variant of Uncertain Significance (VUS): ความแปรผันที่ยังไม่สามารถสรุปความสำคัญทางคลินิกได้
- Likely Benign: ความแปรผันที่มีแนวโน้มไม่ก่อโรค
- Benign: ความแปรผันที่ไม่ก่อโรค
การทำความเข้าใจผลตรวจ
ผลตรวจเป็นบวก (Positive Result) อาจบ่งชี้ว่าพบความแปรผันทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมและสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งที่เพิ่มขึ้น ความสำคัญของผลตรวจขึ้นอยู่กับยีนและความแปรผันที่ตรวจพบ รวมถึงประวัติสุขภาพส่วนบุคคลและประวัติครอบครัว
ผลตรวจเป็นลบ (Negative Result) หมายถึงไม่พบความแปรผันทางพันธุกรรมที่ก่อโรคในสายเซลล์ร่างกาย (Deleterious Germline Variant) ภายในบริเวณที่การตรวจครอบคลุม โดยอ้างอิงฐานข้อมูลการกลายพันธุ์ที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง ณ เวลาที่แปลผล อย่างไรก็ตาม ผลตรวจเป็นลบไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของความเสี่ยงมะเร็งที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมทั้งหมด และไม่ได้หมายความว่าจะไม่เกิดมะเร็งในอนาคต
ข้อมูลสำคัญที่ควรทราบ
การตรวจนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความโน้มเอียงทางพันธุกรรมต่อการเกิดมะเร็งที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม ไม่ใช่การตรวจเพื่อวินิจฉัยมะเร็งที่กำลังเป็นอยู่ ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมแปลผล โดยพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงส่วนบุคคล ประวัติครอบครัว และคำแนะนำในการตรวจคัดกรองมะเร็งตามมาตรฐานด้วย
